สถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา

โหม่งลายรดน้ำ

เผยแพร่เมื่อ : 5 พฤศจิกายน 2563 จำนวนผู้ชม : 165 คน

วัตถุประสงค์ / เป้าหมาย
            โหม่งลายรดน้ำเป็นหนึ่งในชิ้นงานของรายวิชางานประณีตศิลป์เครื่องดนตรีไทย มุ่งหวังให้นักเรียนได้ศึกษารูปแบบการผลิตชิ้นงานเพื่อการตกแต่งรายละเอียดเครื่องดนตรีไทย กระบวนการ เทคนิค การเลือกใช้วัสดุ ปฏิบัติงานผลิตชิ้นงาน ตกแต่งรายละเอียดเครื่องดนตรีไทยให้มีความเหมาะสม สวยงาม โดยใช้ความรู้พื้นฐานในการเขียนลายไทย

เนื้อหาโดยสรุป / วิธีการ / ข้อค้นพบ / ผลการศึกษา
          โหม่งลายรดน้ำจัดทำโดยนักเรียนประกาศนียบัตรวิชาชีพ ชั้นปีที่ 2 สอนโดยอาจารย์สมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร งานศิลปะลายรดน้ำลงรักปิดทองเป็นงานประณีตศิลป์ของไทยจัดอยู่ในงานช่างสิบหมู่มีวิวัฒนาการตั้งแต่ครั้งสมัยอยุธยา ในสมัยอยุธยาช่วงพุทธศตวรรษที่ 22 – 23 เป็นช่วงงานศิลปะลายรดน้ำลงรักปิดทองเจริญรุ่งเรืองที่สุดและได้รับการยกย่องว่าเป็นฝีมือชั้นบรมครู
          โหม่งลายรดน้ำที่นักเรียนได้จัดทำขึ้นเกิดจากการนำโหม่งที่มีการจำหน่ายโดยทั่วไปมาสร้างให้เกิดความสวยงามและประณีต นักเรียนจะต้องฝึกฝนตั้งแต่พื้นฐานการเขียนลายไทย ศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับวัสดุอุปกรณ์และกรรมวิธีที่ใช้ในการสร้างลายรดน้ำด้วยกรรมวิธีอย่างโบราณ
          วัสดุที่เป็นปัจจัยสำคัญ มีดังนี้ 
ยางรัก หรือ รักน้ำเกลี้ยง คือ ยางจากไม้ต้น ชื่อ รัก หรือ น้ำเกลี้ยง มีลักษณะเป็นยางเหนียว เมื่อแรกกรีดออกมาจากต้นเป็นสีนวลภายหลังเป็นสีน้ำตาลหรือดำ มีคุณสมบัติสำหรับทารองพื้นผสมกับสมุกและสำหรับเช็ดเพื่อปิดทองคำเปลว สมุก คือ สิ่งที่ทำขึ้นเพื่อทารองพื้นหรือลงเป็นพื้นขึ้นไว้ชั้นหนึ่ง เพื่อช่วยทำให้ผิวหน้าของพื้นที่รองรับอยู่ข้างใต้มีคุณสมบัติดีขึ้นเฉพาะกรณีงานเขียนน้ำยาปิดทองรดน้ำ มักใช้สมุก ที่ประกอบด้วยถ่านใบตองแห้งป่นผสมกับยางรักกวนให้เข้ากันทำเป็นสมุก ใช้ทาลงพื้นบนพื้นไม้ พื้นผนังถือปูน เป็นต้น
น้ำยาหรดาล คือ น้ำที่ผสมกับสิ่งที่มีคุณสมบัติ สำหรับเขียนลวดลาย หรือ รูปภาพ เฉพาะกรณีงานเขียนน้ำยาปิดทองรดน้ำ น้ำยาหรดาล เป็นวัสดุปัจจัยสำคัญยิ่งในขั้นดำเนินการเขียน 
ทองคำเปลว คือ ทองคำแท้ที่แผ่ให้บางที่สุดตัดเป็นแผ่นสี่เหลี่ยม เป็นวัสดุสำคัญสำหรับทำให้เกิดเป็นลวดลายหรือรูปภาพสีทองบนพื้นรักสีดำหรือสีแดง
          ในงานเขียนน้ำยาปิดทอง ยังมีอุปกรณ์บางชนิดเป็นส่วนประกอบที่จำเป็นคือ ดินสอพอง สำหรับขัดพื้น เก็บคราบน้ำมันและใช้ตบแบบร่าง หรือ แบบโรยฝุ่นถ่านไม้ ใช้ขัดเก็บรอยบนพื้นรักและผงดินเผาให้ขัดชักเงาพื้นรัก นอกจากนี้ก็มีเครื่องมือสำหรับงานนี้คือ ไม้พาย สำหรับผสมสมุกหรือทาสมุก แปรงสำหรับทารักน้ำเกลี้ยง แปรงปัดทอง สำหรับปัดหน้าทอง พู่กันสำหรับเขียนเส้นและถมพื้นลูกประคบทองสำหรับกวดหน้าทอง ลูกประคบฝุ่น สำหรับตบแบบร่างหรือแบบโรยเพื่อถ่ายแบบโกร่งใส่น้ำยาหรดาล ใช้สำหรับใส่และผสมน้ำยาหรดาล สะพานรองมือใช้สำหรับวางพาดรองมือ ขณะทำการเขียนน้ำยาหรดาล หินหนองแขมหรือหินฟองน้ำ ใช้สำหรับขัด ปอกพื้นรักสมุก หินลับมีดโกน ใช้สำหรับขัดผิวรัก กระดาษ สำหรับเขียนแบบร่าง และทำแบบโรย เข็มสำหรับเจาะ ปรุ ตามเส้นร่างบนกระดาษร่างเพื่อทำเป็นแบบโรย

การนำผลงานมาใช้ / รางวัล / การตีพิมพ์ (ถ้ามี)
ใช้สำหรับการบรรเลงดนตรีไทย

หน่วยงาน
โรงเรียนจิตรลดาวิชาชีพ สาขาการสร้างเครื่องดนตรีไทย

ผู้รับผิดชอบ
อาจารย์
อ.สวรรยา  ทับแสง
อ.สุเมธา ทรัพย์รังสี

นักเรียน/นักศึกษา
ปวช.2 (ปัจจุบัน ปวช.3)

เบอร์ติดต่อ
083-9155639

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ดูทั้งหมด
เมนูลัด

จำนวนผู้เยี่ยมชมเว็บไซต์
รวมทั้งหมด :

วันนี้ :

เมื่อวาน :

30 วันก่อน :

เบอร์ติดต่อ

02-280-0551 ( โทรสาร 02-280-0552 )

เวลาทำการ

ทุกวัน จันทร์-ศุกร์ 8.30 น. - 16.30 น.
(ยกเว้น วันหยุดนักขัตฤกษ์)

E-mail

office@cdti.ac.th


สถาบันเทคโนโลยีจิตรลดา อาคาร 60 พรรษาราชสุดาสมภพ 604 สำนักพระราชวัง สนามเสือป่า ถนนศรีอยุธยา เขตดุสิต กรุงเทพฯ 10300 โทรศัพท์: 02-280-0551 โทรสาร: 02-280-0552